Kiedy pracodawca może cofnąć pracownika z pracy zdalnej

Praca zdalna jako optymalne rozwiązanie, ale czy tylko na czas pandemii?

Pandemia COVID-19 zmusiła nas do wprowadzenia wielu zmian, nie tylko w życiu prywatnym, ale również zawodowym. Czas, który przymusowo musieliśmy spędzać w domach, nie należał do najłatwiejszych i wymusił na nas konieczność odnalezienia się w realiach, na które w żaden sposób nie byliśmy przygotowani. Jednakże, niektóre rozwiązania, jak np. możliwość świadczenia pracy w formie zdalnej, zdaniem wielu powinny być kontynuowane także w rzeczywistości popandemicznej. I wszystko wskazuje na to, że prędzej czy później koronawirus odpuści, a praca zdalna pozostanie z nami na dłużej. Aktualnie trwają prace nad wpisaniem pracy zdalnej do Kodeksu pracy – projekt ustawy jest na etapie procedowania. Ale zanim to nastąpi, regulacji dotyczących home office należy szukać w przepisach ustaw covidowych.

Pracodawca może w każdym czasie polecić pracę zdalną, a czy może też w każdym czasie z niej odwołać?

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (…) pracodawca może w każdym czasie polecić pracownikowi pracę zdalną. Istnieje też możliwość, że inicjatywa pozostanie po stronie pracownika, który zwróci się do pracodawcy z wnioskiem o umożliwienie mu wykonywania pracy z formie zdalnej. Decyzja ostateczna, zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku, należy zawsze do pracodawcy. Jednak co najistotniejsze w omawianym temacie, wskazany powyżej art. 3 w ustępie 8 wskazuje, że pracodawca może w każdym czasie cofnąć polecenie wykonywania pracy zdalnej. Odwołanie polecenia pracy zdalnej może nastąpić w każdej dopuszczalnej formie, nie tylko pisemnej, ale również ustnej.

Czy pracownik może odmówić powrotu do biura?

Podstawowym obowiązkiem pracownika jest wykonywanie poleceń pracodawcy. Powyższe ma również zastosowania do cofnięcia z pracy zdalnej – tylko w wyjątkowych sytuacjach pracownik może odmówić wykonania takiego polecenia. Przede wszystkim powinien mieć niepodważalne dowody na to, że powrót do pracy stanowiłby zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Bowiem wyłącznie w sytuacji, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP, stwarzając bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika lub narażając na niebezpieczeństwo inne osoby, pracownik ma prawo do powstrzymywania się od wykonywania pracy. W przeciwnym razie, odmowa wykonania polecenia powrotu do biura może skończyć się karą porządkową, wypowiedzeniem umowy o pracę, a nawet dyscyplinarką.

Cofnięcie pracy zdalnej a zasady współżycia społecznego.

Nie ulega kwestii, że pracodawca może w dowolnym momencie odwołać polecenie świadczenia pracy w formie zdalnej. Jednakże, działając zgodnie z zasadami współżycia społecznego powinien wziąć pod uwagę sytuację osobistą pracownika, wyznaczając datę powrotu do biura w taki sposób, aby umożliwić mu np. powrót z innego miasta lub zorganizowanie opieki nad dziećmi. Mowa tu jednak jedynie o pewnym przesunięciu czasowym, dającym możliwość przeorganizowania sytuacji osobistej. Powołanie się na zasady współżycia społecznego może być więc elementem negocjacji w zakresie daty do kiedy pracujemy zdalnie. Decyzja ostateczna zostaje jednak zawsze po stronie pracodawcy.