Urlop na godziny – czy można o niego wnioskować?

„Udzielenie pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być urlop udzielony”.

Kodeks pracy, art. 154² § 4

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę. Jest to przywilej o charakterze płatnym, nieprzerwanym i corocznym i niezbywalnym, przysługującym każdemu pracownikowi w określonym wymiarze. Pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy przysługuje urlop w liczbie 26 dni (lub 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat). Odpowiedź na pytanie, czy wymiar ten jest na tyle duży, by zapewnić pracownikowi komfort, nigdy nie będzie jednoznaczna. Wszystko zależy od indywidualnej sytuacji pracownika, ponieważ w każdym zakładzie znajdziemy zarówno osoby wykorzystujące cały wymiar urlopu, jak i takie, które najchętniej saldo 26 dni przeniosłyby na kolejny rok. I tak, zwłaszcza pracownicy wykorzystujący w pełni przysługujący urlop, z pewnością niejednokrotnie chcieliby skorzystać z możliwości wybrania urlopu na godziny. Szukanie jednak drogi obejścia przepisów Kodeksu pracy okaże się bezskuteczne, ponieważ przepisy w tym przypadku nie pozostawiają wątpliwości – urlop wypoczynkowy jest nieprzerwany.

Godzinowy wymiar urlopu

Kodeks pracy w art. 142² wskazuje, że urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu. Nieco mylącym może wydawać się zwrot „w wymiarze godzinowym”, który sugeruje, że urlopu udziela się w godzinach. Jednak, już §2 wskazanego wyżej artykułu precyzuje, że jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy. Zatem, urlopu zawsze udziela się w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy. Jeżeli np. pracownik pracuje w wymiarze 10 godzin na dobę, z puli przysługującego mu urlopu odlicza się 1 dzień, tj. 10 godzin urlopu. Mówiąc wprost, jeden dzień urlopu powinien obejmować tyle godzin, ile pracownik ma do przepracowania.

Wyjście z pracy na kilka godzin w ramach urlopu wypoczynkowego

Jeżeli pracownik jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, pracując od poniedziałku do piątku po 8 godzin dziennie, sytuacja wykorzystania urlopu w wymiarze np. 4 godzin nie powinna mieć miejsca. W przypadku zmian ośmiogodzinnych, najmniejszą jednostką urlopową będzie właśnie 8 godzin. Istotne jest więc podkreślenie celu urlopu wypoczynkowego, a więc realnego wypoczynku pracownika. Trudno nie zgodzić się z poglądem, że wyjście z pracy na pół dnia nie będzie realizacją funkcji wypoczynkowej. Kodeks pracy wskazuje, że urlop wypoczynkowy może być podzielony na mniejsze części, pod warunkiem, że jedna z nich będzie wynosiła minimum 14 dni kalendarzowych. Nie ma możliwości, by części te były mniejsze, niż jeden dzień.

Kiedy wyjątek potwierdza regułę

Przepisy przewidują tylko jedną możliwość, by urlop został udzielony w wymiarze odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy. Ma to miejsce wówczas, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar urlopu. Sytuacja taka może mieć miejsce w przypadku pracowników młodych, będących w pierwszym roku zatrudnienia. Ich urlop liczony jest narastająco, po każdym przepracowanym miesiącu. Jeżeli więc takiej osobie będzie przysługiwał urlop w wymiarze np. 13 godzin, to będzie mogła wykorzystać 1 dzień urlopu (8 godzin). Pozostałe saldo, tj. 5 godzin będzie mogła wyjątkowo wykorzystać jako niepełny dzień. Warunek jest jednak taki, że najpierw pracownik musi, mówiąc kolokwialnie „zejść” z pełnych przysługujących mu dni.

Jak nie tracić całego dnia urlopu

Każdy pracownik musi od czasu do czasu załatwić jakąś prywatną sprawę w godzinach pracy. Spełnienie prośby pracownika o przyjście do pracy na pół dnia, np. 4 godziny jest możliwe, ale nie w ramach urlopu wypoczynkowego. Dopuszczalne jest skorzystanie przez pracownika z tzw. „wyjścia prywatnego w celu załatwienia spraw osobistych”. Wyjście takie może nastąpić jedynie za zgodą pracodawcy, które następnie pracownik może odpracować w terminie późniejszym. Tego rodzaju odpracowanie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych.

Podsumowując, urlop wypoczynkowy, jak sama nazwa wskazuje, ma służyć realizacji jednego celu – odpoczynkowi. I mimo, że ostatecznie nikt nie weryfikuje tego jak pracownik spędza wolny dzień za słuszny trzeba przyjąć pogląd, że wyjście na 3-4 godziny w ciągu dnia nie spełnia funkcji wypoczynkowej.